انواع LMS چیست؟ مقایسه LMS پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی

اگر برای اولین بار به دنبال راه‌اندازی آموزش آنلاین هستید، احتمالا با اصطلاحاتی مثل LMS، Moodle، LMS سازمانی یا پلن LMS روبه‌رو شده‌اید و شاید دقیقا ندانید هرکدام چه معنایی دارند.

حتی ممکن است این سؤال برایتان پیش آمده باشد:

اصلا چرا LMS چند پلن مختلف دارد و کدام یکی برای مجموعه من مناسب است؟

برای پاسخ به این سؤال ابتدا باید بدانیم LMS چیست.

LMS را خیلی ساده می‌توانیم مدرسه، آموزشگاه یا دانشگاه آنلاین شما در نظر بگیریم.

در یک آموزشگاه حضوری، شما کلاس، مدرس، دانشجو، آزمون، تکلیف، نمره و پرونده آموزشی دارید. در یک LMS همین موارد به‌صورت آنلاین مدیریت می‌شوند.

مثلا یک آموزشگاه می‌تواند برای هر دوره یک کلاس ایجاد کند، دانشجویان را در آن ثبت‌نام کند، فایل‌های آموزشی قرار دهد، آزمون برگزار کند، تکلیف دریافت کند و در پایان نمرات دانشجویان را مشاهده کند.

اما یک آموزشگاه با ۵۰ کاربر و یک دانشگاه با چند هزار کاربر، طبیعتا به زیرساخت یکسانی نیاز ندارند.

اینجاست که انواع LMS و پلن‌های مختلف آن اهمیت پیدا می‌کنند.

در ادامه خیلی ساده توضیح می‌دهیم LMS پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی چه تفاوتی دارند و هرکدام برای چه مجموعه‌ای مناسب‌تر هستند.

LMS چیست و دقیقا چه کاری انجام می‌دهد؟

LMS مخفف Learning Management System و به معنی سیستم مدیریت یادگیری است.

اسم آن شاید کمی پیچیده به نظر برسد، اما کار آن ساده است: LMS محیطی است که بخش زیادی از فرایند آموزش را در یک مکان جمع می‌کند.

فرض کنید یک آموزشگاه زبان دارید.

بدون LMS ممکن است فایل‌های آموزشی را در یک پیام‌رسان برای زبان‌آموزان ارسال کنید، آزمون را با یک سرویس دیگر برگزار کنید، نمرات را داخل Excel نگه دارید و برای اطلاع‌رسانی نیز از ابزار دیگری استفاده کنید.

هرچه تعداد زبان‌آموزان بیشتر شود، مدیریت این روش سخت‌تر می‌شود.

با LMS می‌توانید برای هر کلاس یک دوره جداگانه داشته باشید. زبان‌آموز وارد حساب خودش می‌شود و دوره‌هایی را که در آن‌ها ثبت‌نام کرده مشاهده می‌کند.

مدرس نیز می‌تواند محتوای آموزشی قرار دهد، تکلیف تعریف کند، آزمون برگزار کند و فعالیت دانشجویان را بررسی کند.

به همین دلیل LMS فقط یک «سایت برای قرار دادن فیلم آموزشی» نیست؛ بلکه سیستمی برای مدیریت فرایند آموزش است.

اگر می‌خواهید بیشتر با این سیستم آشنا شوید، صفحه Moodle می‌تواند دید کامل‌تری از امکانات یک سیستم مدیریت یادگیری به شما بدهد.

چرا LMS پلن‌های مختلف دارد؟

این قسمت یکی از مواردی است که معمولا باعث سردرگمی می‌شود.

ممکن است بپرسید:

اگر همه این پلن‌ها LMS هستند، چرا باید بین پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی انتخاب کنیم؟

یک مثال ساده موضوع را روشن می‌کند.

فرض کنید دو آموزشگاه از Moodle استفاده می‌کنند.

آموزشگاه اول:

• ۱۰۰ زبان‌آموز دارد
• ۵ مدرس دارد
• ۱۰ دوره آموزشی دارد
• فایل‌های آموزشی محدودی روی سامانه قرار می‌دهد

آموزشگاه دوم:

• چند هزار دانشجو دارد
• ده‌ها مدرس دارد
• صدها دوره آموزشی دارد
• روزانه تعداد زیادی کاربر وارد سامانه می‌شوند
• حجم زیادی فایل و محتوای آموزشی نگهداری می‌کند

هر دو مجموعه می‌توانند از Moodle استفاده کنند، اما میزان منابعی که برای اجرای آن نیاز دارند یکسان نیست.

درست مانند کامپیوترها؛ یک سیستم معمولی برای کارهای روزمره کافی است، اما برای پردازش‌های سنگین‌تر به سخت‌افزار قدرتمندتری نیاز داریم.

در LMS نیز با افزایش تعداد کاربران، دوره‌ها، فایل‌ها و فعالیت‌های آموزشی، نیاز به منابع بیشتری ایجاد می‌شود.

به همین دلیل در GoldLMS سرویس‌ها در چهار سطح پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی ارائه شده‌اند.

LMS پایه چیست و برای چه کسانی مناسب است؟

LMS پایه ساده‌ترین نقطه شروع برای مجموعه‌هایی است که تعداد کاربران زیادی ندارند.

فرض کنید یک آموزشگاه کوچک دارید و تازه می‌خواهید آموزش آنلاین را راه‌اندازی کنید.

شاید در شروع کار چند دوره و تعداد محدودی دانشجو داشته باشید. در این شرایط منطقی نیست هزینه زیرساختی را پرداخت کنید که برای چند هزار کاربر طراحی شده است.

پلن پایه برای چنین شرایطی در نظر گرفته می‌شود.

این به معنی ناقص بودن LMS نیست.

یعنی شما همچنان می‌توانید از امکانات اصلی سیستم مدیریت یادگیری استفاده کنید، اما منابع سرویس متناسب با یک مجموعه کوچک‌تر در نظر گرفته شده است.

یک مثال ساده

فرض کنیم آموزشگاه شما ۸۰ دانشجو دارد.

برای هر دوره صفحه جداگانه ایجاد می‌کنید، مدرس فایل‌های آموزشی را قرار می‌دهد، دانشجویان تکالیفشان را ارسال می‌کنند و آزمون‌ها نیز از طریق LMS برگزار می‌شوند.

در چنین شرایطی ممکن است یک پلن پایه تمام نیاز فعلی شما را پوشش دهد.

اگر در آینده تعداد دانشجویان افزایش پیدا کرد، می‌توانید به پلن بالاتر مهاجرت کنید.

بنابراین LMS پایه بیشتر برای شروع کار و مجموعه‌های کوچک مناسب است.

LMS استاندارد چیست؟

حالا فرض کنید همان آموزشگاه رشد کرده است.

تعداد دانشجویان بیشتر شده، دوره‌های بیشتری برگزار می‌کنید و مدرسان بیشتری از سامانه استفاده می‌کنند.

در نتیجه تعداد ورود کاربران، حجم فایل‌ها و فعالیت‌هایی که داخل LMS انجام می‌شوند نیز بیشتر شده است.

در این شرایط ممکن است پلن پایه دیگر انتخاب مناسبی نباشد.

LMS استاندارد برای مجموعه‌هایی در نظر گرفته می‌شود که از مرحله شروع عبور کرده‌اند و استفاده آن‌ها از سیستم مدیریت یادگیری بیشتر شده است.

چه کسی بهتر است پلن استاندارد را انتخاب کند؟

مثلا یک آموزشگاه متوسط را تصور کنید که چندین کلاس فعال دارد و LMS دیگر یک بخش جانبی از کسب‌وکارش نیست؛ بلکه بخش مهمی از فرایند آموزش از طریق آن انجام می‌شود.

چنین مجموعه‌ای نسبت به یک آموزشگاه کوچک به فضای بیشتر و منابع بالاتری نیاز دارد.

در این شرایط پلن استاندارد می‌تواند انتخاب منطقی‌تری باشد.

LMS حرفه‌ای چیست؟

با بزرگ‌تر شدن مجموعه، فقط تعداد کاربران افزایش پیدا نمی‌کند.

ممکن است تعداد دوره‌ها زیاد شود، فایل‌های بیشتری روی سامانه قرار بگیرند، مدرسان بیشتری فعالیت کنند و کاربران ساعات بیشتری از روز با LMS کار کنند.

اینجاست که LMS حرفه‌ای کاربرد پیدا می‌کند.

این پلن بیشتر برای مجموعه‌هایی مناسب است که آموزش آنلاین بخش جدی و مهمی از فعالیت آن‌ها محسوب می‌شود.

برای مثال، یک مؤسسه آموزشی را در نظر بگیرید که تعداد زیادی دوره فعال دارد و هر روز کاربران مختلف وارد سامانه می‌شوند، آزمون می‌دهند، تکلیف ارسال می‌کنند و محتوای آموزشی مشاهده می‌کنند.

در چنین شرایطی پایداری و منابع سرور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بنابراین اگر مجموعه شما در حال رشد است و انتظار دارید تعداد کاربران و دوره‌ها همچنان افزایش پیدا کند، پلن حرفه‌ای می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.

LMS سازمانی چیست؟

در مجموعه‌های بسیار بزرگ شرایط کمی متفاوت است.

فرض کنید یک دانشگاه می‌خواهد LMS راه‌اندازی کند.

ممکن است هزاران دانشجو، صدها درس و تعداد زیادی مدرس داشته باشد. در طول ترم نیز حجم زیادی اطلاعات، تکلیف، آزمون و فایل آموزشی در سامانه ایجاد می‌شود.

یا یک شرکت بزرگ را تصور کنید که می‌خواهد آموزش کارکنان چند شعبه را از طریق LMS مدیریت کند.

در این شرایط دیگر انتخاب یک پلن معمولی صرفا براساس تعداد کاربران کافی نیست.

باید مواردی مانند تعداد کاربران فعال، میزان استفاده هم‌زمان، حجم اطلاعات، فضای ذخیره‌سازی، ساختار دوره‌ها و نیازهای اختصاصی مجموعه بررسی شوند.

LMS سازمانی برای چنین پروژه‌هایی در نظر گرفته می‌شود.

به همین دلیل سرویس سازمانی معمولاً بیشتر از اینکه یک بسته ثابت باشد، باید متناسب با نیاز مجموعه بررسی شود.

تفاوت LMS پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی چیست؟

حالا که کاربرد هرکدام را می‌دانیم، مقایسه آن‌ها ساده‌تر می‌شود.

به‌جای استفاده از عبارت‌های مبهمی مثل «مصرف کم» یا «منابع متوسط»، ببینیم هر پلن در دنیای واقعی برای چه شرایطی مناسب است.

این جدول برای درک کلی تفاوت پلن‌هاست و به این معنی نیست که مثلا هر مجموعه‌ای با تعداد مشخصی کاربر الزاما باید یک پلن خاص انتخاب کند.

تعداد کاربران فقط یکی از معیارهای انتخاب LMS است.

برای انتخاب LMS مناسب باید چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

اگر بین چند پلن مردد هستید، لازم نیست با اصطلاحات فنی سرور آشنا باشید.

کافی است ابتدا چند سؤال ساده درباره مجموعه خودتان پاسخ دهید.

چند کاربر دارید؟

اولین سؤال، تعداد کاربران است.

اما یک نکته مهم وجود دارد:

تعداد کل کاربران با تعداد کاربران هم‌زمان فرق دارد.

ممکن است ۱۰۰۰ دانشجو در LMS ثبت شده باشند، اما هیچ‌وقت همه آن‌ها هم‌زمان وارد سامانه نشوند.

بنابراین هنگام انتخاب سرویس باید بدانیم تقریبا چند نفر از کاربران واقعاً از سیستم استفاده می‌کنند و میزان استفاده آن‌ها چقدر است.

چند دوره آموزشی دارید؟

یک مجموعه ممکن است ۵۰۰ کاربر داشته باشد اما فقط ۵ دوره برگزار کند.

مجموعه دیگری با همان تعداد کاربر ممکن است ده‌ها دوره فعال داشته باشد.

هرچه تعداد دوره‌ها، آزمون‌ها، تکالیف و فعالیت‌های آموزشی افزایش پیدا کند، میزان استفاده از LMS نیز بیشتر می‌شود.

چه مقدار فایل روی LMS قرار می‌دهید؟

فضای ذخیره‌سازی یکی دیگر از معیارهای مهم است.

PDF، تصویر، فایل‌های آموزشی و سایر محتواهایی که روی LMS آپلود می‌کنید فضا مصرف می‌کنند.

اگر مجموعه شما حجم زیادی محتوای آموزشی دارد، بهتر است این موضوع هنگام انتخاب پلن در نظر گرفته شود.

آیا قرار است مجموعه شما رشد کند؟

فرض کنید امروز ۱۰۰ دانشجو دارید اما برای یک سال آینده هدف شما رسیدن به ۵۰۰ دانشجو است.

در چنین شرایطی فقط براساس نیاز امروز تصمیم نگیرید.

بهتر است LMS و زیرساختی انتخاب کنید که امکان ارتقا داشته باشد تا با رشد مجموعه مجبور نشوید سیستم آموزشی خود را از ابتدا تغییر دهید.

آیا LMS همان کلاس آنلاین است؟

خیر. این دو مفهوم با یکدیگر تفاوت دارند و دانستن این تفاوت هنگام انتخاب سرویس بسیار مهم است.

LMS محل مدیریت آموزش است.

مثلا در LMS:

• دوره ایجاد می‌کنید
• کاربران را مدیریت می‌کنید
• فایل آموزشی قرار می‌دهید
• آزمون برگزار می‌کنید
• تکلیف دریافت می‌کنید
• نمرات و فعالیت کاربران را بررسی می‌کنید

اما کلاس آنلاین برای جلسه زنده بین مدرس و دانشجویان است.

در کلاس آنلاین معمولا امکاناتی مانند میکروفون، وب‌کم، اشتراک‌گذاری صفحه، وایت‌برد و گفت‌وگوی زنده وجود دارد.

این دو سیستم می‌توانند به یکدیگر متصل شوند.

برای مثال، با اتصال Moodle به BigBlueButton دانشجو می‌تواند وارد دوره خود در Moodle شود و از همان محیط وارد کلاس آنلاین شود.

اگر برگزاری کلاس زنده بخشی از نیاز شماست، می‌توانید سرویس BigBlueButton را نیز در کنار LMS بررسی کنید.

یک مثال کامل برای انتخاب نوع LMS

فرض کنیم یک آموزشگاه زبان دارید.

در شروع کار:

• ۷۰ زبان‌آموز دارید
• ۴ مدرس دارید
• ۶ دوره فعال دارید
• فایل‌های آموزشی زیادی ندارید

احتمالا لازم نیست از همان ابتدا به سراغ یک سرویس سازمانی بروید و می‌توانید پلن پایه را بررسی کنید.

شش ماه بعد آموزشگاه رشد می‌کند:

• تعداد زبان‌آموزان به ۳۰۰ نفر می‌رسد
• ۱۵ مدرس دارید
• تعداد دوره‌ها بیشتر شده
• فایل‌های بیشتری روی LMS قرار می‌گیرند
• کاربران روزانه بیشتر وارد سامانه می‌شوند

در این مرحله ممکن است ارتقا به پلن استاندارد منطقی باشد.

اگر آموزشگاه همچنان رشد کند و LMS به بستر اصلی آموزش مجموعه تبدیل شود، می‌توان پلن حرفه‌ای را بررسی کرد.

اما اگر قرار باشد سامانه برای یک دانشگاه یا سازمان بزرگ با هزاران کاربر راه‌اندازی شود، بهتر است نیاز مجموعه ابتدا بررسی شود و سپس زیرساخت سازمانی مناسب آن طراحی شود.

این دقیقا دلیل وجود پلن‌های مختلف LMS است:

قرار نیست همه مجموعه‌ها برای منابعی که نیاز ندارند هزینه پرداخت کنند.

پلن‌های LMS در GoldLMS

در GoldLMS سرویس LMS در چهار سطح پایه، استاندارد، حرفه‌ای و سازمانی ارائه می‌شود.

هرچه از پلن پایه به سمت پلن‌های بالاتر حرکت می‌کنیم، ظرفیت سرویس برای مجموعه‌هایی با کاربران، محتوا و فعالیت آموزشی بیشتر در نظر گرفته می‌شود.

برای مشاهده مشخصات دقیق هر پلن، ظرفیت فضای ذخیره‌سازی و قیمت به‌روز، بهتر است مستقیما صفحه سرویس را ببینید؛ چون در صورت تغییر مشخصات پلن‌ها، اطلاعات این صفحه همیشه مرجع به‌روزتری خواهد بود.

مشاهده و مقایسه پلن‌های LMS GoldLMS

سوالات متداول درباره انواع LMS

اگر تازه می‌خواهم LMS راه‌اندازی کنم، کدام پلن مناسب است؟

اگر مجموعه کوچکی دارید و تعداد کاربران و دوره‌های شما محدود است، معمولا بهتر است ابتدا پلن پایه را بررسی کنید. با این حال تعداد کاربران، حجم محتوا و میزان استفاده از سامانه نیز در انتخاب نهایی مؤثر هستند.

آیا پلن پایه امکانات کمتری از LMS حرفه‌ای دارد؟

تفاوت پلن‌ها را نباید فقط به «تعداد امکانات» محدود کرد. یکی از تفاوت‌های اصلی آن‌ها میزان منابع و ظرفیتی است که برای مجموعه‌های مختلف در نظر گرفته می‌شود. برای مشاهده تفاوت دقیق امکانات و ظرفیت هر سرویس، مشخصات فعلی پلن‌ها را در صفحه LMS بررسی کنید.

اگر تعداد کاربرانم بیشتر شد باید LMS را عوض کنم؟

لزومی ندارد. اگر زیرساخت قابلیت ارتقا داشته باشد، می‌توان با رشد مجموعه منابع سرویس را افزایش داد. به همین دلیل قابلیت ارتقا یکی از موارد مهم هنگام انتخاب LMS است.

برای دانشگاه چه نوع LMS مناسب است؟

دانشگاه‌ها معمولا تعداد زیادی دانشجو، مدرس و درس دارند و میزان استفاده از سامانه نیز بالا است. به همین دلیل بهتر است نیاز آن‌ها به‌صورت جداگانه بررسی شود و براساس تعداد کاربران، حجم اطلاعات و نوع استفاده، زیرساخت مناسب انتخاب شود.

آیا با LMS می‌توان کلاس آنلاین برگزار کرد؟

خود LMS بیشتر برای مدیریت فرایند آموزش طراحی شده است. برای برگزاری جلسات زنده می‌توان آن را به یک سامانه کلاس آنلاین مانند BigBlueButton متصل کرد.

Moodle برای آموزشگاه کوچک هم مناسب است؟

بله. Moodle فقط مخصوص دانشگاه‌ها و سازمان‌های بزرگ نیست. این سیستم را می‌توان براساس اندازه و نیاز یک آموزشگاه کوچک نیز راه‌اندازی کرد و در صورت رشد مجموعه، زیرساخت آن را توسعه داد.

جمع‌بندی؛ کدام LMS را انتخاب کنیم؟

برای انتخاب بین انواع LMS لازم نیست از همان ابتدا درگیر اصطلاحات فنی شوید.

اول مشخص کنید:

چند کاربر دارید، چند دوره برگزار می‌کنید، چه مقدار محتوا روی سامانه قرار می‌دهید و انتظار دارید مجموعه شما در آینده چقدر رشد کند.

اگر مجموعه کوچکی دارید و تازه شروع کرده‌اید، پلن پایه می‌تواند نقطه شروع مناسبی باشد.

اگر تعداد کاربران و دوره‌های شما بیشتر شده است، پلن استاندارد را بررسی کنید.

اگر LMS بخش اصلی فرایند آموزشی مجموعه شماست و تعداد کاربران و فعالیت‌ها افزایش زیادی پیدا کرده، پلن حرفه‌ای می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.

و اگر دانشگاه، شرکت یا سازمان بزرگی هستید، بهتر است نیازهای مجموعه قبل از انتخاب زیرساخت به‌صورت اختصاصی بررسی شود.

هدف این نیست که بزرگ‌ترین پلن را انتخاب کنید؛ هدف این است که LMS متناسب با نیاز امروز مجموعه باشد و امکان رشد برای آینده را هم داشته باشد.

برای مشاهده ظرفیت‌ها و مشخصات فعلی هر سرویس می‌توانید پلن‌های LMS GoldLMS را مشاهده و با یکدیگر مقایسه کنید.